Το παγκόσμιο κλίμα ετοιμάζεται για μια νέα, καθοριστική καμπή μέσα στο 2026. Τα νερά του ισημερινού Ειρηνικού Ωκεανού θερμαίνονται πράγματι με ταχείς ρυθμούς, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις: είναι επικείμενη η επιστροφή ενός ισχυρού El Niño.
Δεν πρόκειται για μια απλή ωκεάνια διακύμανση που συμβαίνει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά για την πραγματική κινητήρια δύναμη του γήινου κλίματος. Μιλάμε για μια κολοσσιαία απελευθέρωση θερμότητας ικανή να προκαλέσει ένα «φαινόμενο ντόμινο» σε πλανητική κλίμακα. Από τον πραγματικό κίνδυνο νέων ιστορικών ρεκόρ παγκόσμιας θερμοκρασίας, έως τις άμεσες επιπτώσεις ήδη στο ιταλικό καλοκαίρι.
El Niño: η μηχανή του παγκόσμιου κλίματος
Το ENSO είναι σαν μια τεράστια φυσική τραμπάλα που περιλαμβάνει τόσο τον ωκεανό (τη θερμοκρασία των υδάτων) όσο και την ατμόσφαιρα (την ατμοσφαιρική πίεση και τους ανέμους) στην περιοχή του ισημερινού Ειρηνικού Ωκεανού. Αυτός ο μεγάλος συνεχής κύκλος αποτελείται από δύο αντίθετες φάσεις, που εναλλάσσονται ακανόνιστα κάθε 2-7 χρόνια:
El Niño (η θερμή φάση): είναι η κατάσταση κατά την οποία οι αληγείς άνεμοι, που συνήθως πνέουν από ανατολικά προς δυτικά, εξασθενούν ξαφνικά. Αυτό επιτρέπει στο ζεστό νερό που έχει συσσωρευτεί στην Ασία και την Αυστραλία να «γλιστρήσει» πίσω προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής (Περού και Εκουαδόρ). Ο ανατολικός Ειρηνικός θερμαίνεται πολύ πάνω από τον μέσο όρο, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες θερμότητας και υδρατμών στην ατμόσφαιρα και ανατρέποντας το παγκόσμιο καιρικό σύστημα.
La Niña (η ψυχρή φάση): είναι το ακριβώς αντίθετο του El Niño. Οι αληγείς άνεμοι πνέουν πολύ πιο έντονα από το κανονικό, συσσωρεύοντας ακόμη περισσότερο ζεστό νερό προς την Ασία και φέρνοντας στην επιφάνεια από τα βάθη ψυχρά ρεύματα νερού κατά μήκος της Νότιας Αμερικής.
Τάση επόμενων μηνών: έρχεται ένα Strong El Niño (ισχυρό)
Σύμφωνα με τις τελευταίες ενημερώσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου, τους επόμενους μήνες (καλοκαίρι και φθινόπωρο) τα νερά του Ειρηνικού θα θερμανθούν πολύ γρήγορα, δίνοντας έναυσμα στο φαινόμενο που είναι γνωστό ως ισχυρό El Niño (El Niño strong).
Μιλάμε για Strong El Niño όταν αυτή η «γλώσσα» ζεστού ωκεάνιου νερού παρουσιάζει θερμική ανωμαλία μεγαλύτερη από +1,5°C έως +2,0°C σε σχέση με τον ιστορικό μέσο όρο. Πρόκειται για μια τεράστια ποσότητα επιπλέον θερμότητας που ο ωκεανός αρχίζει να απελευθερώνει απευθείας στην ατμόσφαιρα, μεταβάλλοντας την κυκλοφορία των ανέμων σε πλανητική κλίμακα. Ο παρακάτω χάρτης αναδεικνύει ξεκάθαρα την αναμενόμενη ανωμαλία ακριβώς στην περιοχή του ανατολικού Ειρηνικού.
Θερμική ανωμαλία στον Ειρηνικό Ωκεανό στο ορθογώνιο. Νερά θερμότερα από το κανονικό.
Επιπτώσεις και αναμενόμενες συνέπειες στον κόσμο και στη Μεσόγειο
Ένα Super El Niño λειτουργεί σαν ένα γιγαντιαίο καλοριφέρ για τον πλανήτη. Η θερμότητα που απελευθερώνεται από τον ωκεανό προστίθεται στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα χρόνια που χαρακτηρίζονται από ισχυρό Ελ Νίνιο συμπίπτουν σχεδόν πάντα με απόλυτα ρεκόρ ζέστης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Καθώς το ζεστό νερό (και τα αντίστοιχα σύννεφα γεμάτα βροχή) μετατοπίζεται προς την Αμερική, η Αυστραλία, η Ινδονησία και η Νοτιοανατολική Ασία μένουν κυριολεκτικά χωρίς βροχές. Σε αυτές τις περιοχές, ένα Strong El Niño είναι συνώνυμο με έντονη ξηρασία, καταστροφή γεωργικών καλλιεργειών και δραματική αύξηση του κινδύνου εκτεταμένων δασικών πυρκαγιών.
Οι ακτές του Περού, του Εκουαδόρ και το νότιο τμήμα των Ηνωμένων Πολιτειών (όπως η Καλιφόρνια και ο Κόλπος του Μεξικού) πλήττονται από διαδοχικές κακοκαιρίες, καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις και υψηλό κίνδυνο κατολισθήσεων και πλημμυρών.
Η σχέση μεταξύ El Niño και ευρωπαϊκού κλίματος είναι λιγότερο άμεση και πιο σύνθετη, καθώς μετριάζεται από την απόσταση και άλλους παράγοντες όπως ο Ατλαντικός Ωκεανός. Ωστόσο, ένας τόσο θερμός Ειρηνικός τείνει να τροποποιεί τον παγκόσμιο αεροχειμάρρο (jet stream). Ιστορικά, ένα ισχυρό El Niño τείνει να ωθεί κατά τους θερινούς μήνες τον Αφρικανικό Υποτροπικό Αντικυκλώνα πολύ πιο βόρεια από το κανονικό.
Κατά συνέπεια, το καλοκαίρι του 2026 στην νότια Ευρώπη κινδυνεύει να χαρακτηριστεί από έντονα, παρατεταμένα και ασυνήθιστα κύματα καύσωνα, με τον καυτό αέρα της Σαχάρας να εισβάλλει σταθερά στη Μεσόγειο.
Συνοψίζοντας, ένα ισχυρό El Niño αποτελεί υπενθύμιση του πόσο βαθιά διασυνδεδεμένο είναι το σύστημα της Γης: μια ανωμαλία στα ωκεάνια ρεύματα ανοιχτά του Περού έχει την ενέργεια να καθορίζει τις καιρικές συνθήκες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Ακολούθησε το dokari.gr στο Google News για όλες τις τελευταίες ειδήσεις