ΗΠΑ – Βενεζουέλα: Η σύλληψη Μαδούρο, το ρίσκο Τραμπ και η επόμενη μέρα σε μια χώρα στο χείλος της αστάθειας

Η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από αμερικανικές δυνάμεις αποτελεί μια από τις πιο τολμηρές και αμφιλεγόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών τις τελευταίες δεκαετίες στη Λατινική Αμερική. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και οι σύμμαχοί του χαρακτήρισαν την επιχείρηση «μεγάλη επιτυχία», υποστηρίζοντας ότι απομακρύνθηκε από την εξουσία ένας «παράνομος δικτάτορας» και «ναρκο-τρομοκράτης».

«Ήταν μια πραγματικά εξαιρετική επιχείρηση», δήλωσε ο Τραμπ στους New York Times λίγο μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τον εναέριο χώρο της Βενεζουέλας. Σε μεταγενέστερη συνέντευξή του στο Fox & Friends, αποκάλυψε ότι υπήρξαν τραυματισμοί Αμερικανών στρατιωτών, χωρίς ωστόσο να καταγραφούν απώλειες.

Η επιχείρηση κατά του Μαδούρο σηματοδοτεί ένα ακόμη κομβικό σημείο για την εξωτερική πολιτική του Τραμπ στη δεύτερη θητεία του. Παρά τις δηλώσεις περί αποφυγής πολέμων, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποδείξει ότι δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ σε επιχειρήσεις με μεγάλο ρίσκο αλλά και δυνητικά μεγάλο γεωπολιτικό όφελος.

Πρόκειται για τη δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες που ο Τραμπ δίνει εντολή για επιχείρηση εναντίον κρατικού αντιπάλου των ΗΠΑ, μετά τα πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο. Η νέα αυτή κίνηση έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολλές πρωτεύουσες ανά τον κόσμο, καθώς φαίνεται να παγιώνεται μια νέα πραγματικότητα, όπου η Ουάσινγκτον ενεργεί μονομερώς, χωρίς την αναζήτηση ευρύτερης διεθνούς συναίνεσης.

Η απομάκρυνση του Μαδούρο αφήνει πίσω της ένα τεράστιο κενό εξουσίας. Το βασικό ερώτημα πλέον είναι ποιος και πώς θα κυβερνήσει μια χώρα που εδώ και χρόνια βρίσκεται σε βαθιά κρίση, με υπερπληθωρισμό, σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα και φάρμακα, μαζική μετανάστευση και κοινωνική αποσύνθεση, παρά τον τεράστιο ενεργειακό της πλούτο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα – 5 βασικά σημεία της συνέντευξης Τραμπ

Ο απόστρατος υποναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, Μαρκ Μοντγκόμερι, προειδοποιεί ότι η επόμενη φάση ίσως αποδειχθεί δυσκολότερη από την ίδια την επιχείρηση.
«Σε αντίθεση με το Ιράν, όπου ο Τραμπ μπορούσε να πει “η μάχη τελείωσε”, εδώ δεν έχει αυτή την πολυτέλεια», σημειώνει, τονίζοντας ότι οι συνεργάτες του Μαδούρο ενδέχεται να αντισταθούν για να διατηρήσουν την εξουσία, καθώς δεν έχουν πολλά περιθώρια διαφυγής.

Παρότι ο Μαδούρο θεωρείται από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας αυταρχικός ηγέτης, η επιχείρηση των ΗΠΑ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε «μεγάλη ανησυχία», με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας να τονίζει ότι «πρέπει να γίνουν σεβαστές οι αρχές του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ» και να καλεί σε αυτοσυγκράτηση. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό χαρακτήρισε την επιχείρηση παραβίαση της αρχής της μη χρήσης βίας, υπογραμμίζοντας ότι «καμία βιώσιμη πολιτική λύση δεν μπορεί να επιβληθεί απ’ έξω».

Από την πλευρά τους, Ρωσία και Κίνα καταδίκασαν απερίφραστα την επιχείρηση. Η Μόσχα μίλησε για «ένοπλη επίθεση» κατά κυρίαρχου κράτους, ενώ το Πεκίνο έκανε λόγο για κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας.

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η κίνηση Τραμπ προκάλεσε σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση. Δημοκρατικοί γερουσιαστές κατηγόρησαν τον πρόεδρο για παράνομη στρατιωτική εμπλοκή.
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος να βρισκόμαστε σε πόλεμο με τη Βενεζουέλα», έγραψε ο γερουσιαστής Ρούμπεν Γκαγιέγκο, κάνοντας λόγο για μετατροπή των ΗΠΑ από «παγκόσμιο αστυνόμο σε παγκόσμιο νταή».

Η επιχείρηση αποτελεί την κορύφωση μηνών έντονης πίεσης από την κυβέρνηση Τραμπ, με πρωταγωνιστικό ρόλο του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και κύκλων της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, ιδιαίτερα στη Φλόριντα. Εκεί, η είδηση της σύλληψης Μαδούρο έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, με Ρεπουμπλικανούς βουλευτές να μιλούν για «ιστορική στιγμή» και να τη συγκρίνουν ακόμη και με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.

Παρά τις πληροφορίες ότι ο Μαδούρο αναζητούσε μια ελεγχόμενη έξοδο από την εξουσία, με μεταβατικό ρόλο της αντιπροέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες, ο Λευκός Οίκος απέρριψε κάθε τέτοιο σενάριο, αμφισβητώντας πλήρως τη νομιμοποίηση του καθεστώτος.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας ηγεσίας. Η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας υποστηρίζει ότι νόμιμος πρόεδρος είναι ο εξόριστος πολιτικός Εντμούντο Γκονσάλες.

Ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Βενεζουέλα, Έλιοτ Έιμπραμς, εκτιμά ότι ο Τραμπ καλείται να αποφασίσει αν θα αρκεστεί σε μια μεταβατική λύση ή αν θα επιμείνει σε πλήρη αλλαγή καθεστώτος.
Ο ίδιος ο Τραμπ, πάντως, ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ θα είναι «πολύ ενεργά εμπλεκόμενες», δηλώνοντας:
«Δεν μπορούμε να ρισκάρουμε να αφήσουμε κάποιον απλώς να πάρει τη θέση του Μαδούρο».

Η σύλληψη Μαδούρο αλλάζει ριζικά τις ισορροπίες στη Λατινική Αμερική και στέλνει ισχυρό μήνυμα προς αντιπάλους των ΗΠΑ παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, όμως, ανοίγει έναν επικίνδυνο κύκλο αβεβαιότητας, με άγνωστες συνέπειες τόσο για τη Βενεζουέλα όσο και για τη διεθνή ασφάλεια.