Καιρός: Κολυδάς για Super El Nino – Η πραγματικότητα πίσω από τους τίτλους…
Διευκρινίσεις από τον πρώην διευθυντή της ΕΜΥ, Θοδωρή Κολυδά, για τις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις των προγνωστικών μοντέλων, αναφορικά με την εμφάνιση του Super El Ninio.
Αναλυτικά όσα έγραψε ο Θοδωρής Κολυδάς, για την ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεοσπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού για το Super El Nino το 2026…
Τις τελευταίες ώρες κυκλοφορούν δημοσιεύματα που υποστηρίζουν ότι το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού, το γνωστό ECMWF, «ανακοίνωσε super El Niño» για το 2026. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και, κυρίως, πολύ πιο ενδιαφέρουσα από έναν εντυπωσιακό τίτλο.
Το ECMWF δεν ανακοίνωσε ότι ένα ακραίο επεισόδιο έχει ήδη επιβεβαιωθεί. Εκείνο που επισημαίνει είναι ότι τα εποχικά μοντέλα εμφανίζουν ισχυρό και συνεκτικό σήμα για ανάπτυξη El Niño μέσα στους επόμενους μήνες, με ορισμένα σενάρια να οδηγούν σε επεισόδιο ασυνήθιστα μεγάλης έντασης. Παράλληλα, όμως, το ίδιο το Κέντρο υπογραμμίζει ότι η ακριβής ένταση παραμένει αβέβαιη και ότι η εποχική πρόγνωση πρέπει πάντοτε να διαβάζεται πιθανολογικά.
Τι δείχνουν τα μοντέλα
Ήδη από τον Απρίλιο, το ECMWF είχε αναφέρει ότι τα μέλη του εποχικού συστήματος SEAS5 έδιναν για την περιοχή Niño 3.4 ένα ιδιαίτερα μεγάλο εύρος πιθανών τιμών. Για τον Σεπτέμβριο, οι επιμέρους προγνώσεις του ευρωπαϊκού μοντέλου κυμαίνονταν περίπου από +1,7°C έως +3,3°C. Η τόσο μεγάλη διασπορά σημαίνει δύο πράγματα: υπάρχει ισχυρό σήμα θέρμανσης, αλλά δεν μπορεί ακόμη να δοθεί αξιόπιστα μία συγκεκριμένη τιμή για την κορύφωση του επεισοδίου.
Το πολυσυστηματικό σύνολο του Copernicus έδειχνε ακόμη μεγαλύτερο εύρος, από ασθενή έως εξαιρετικά ισχυρά σενάρια. Η πλειονότητα των συστημάτων συμφωνούσε ότι το El Niño είναι πιθανό να αναπτυχθεί και να διατηρηθεί, όχι όμως ότι η τελική του ένταση είναι ήδη γνωστή.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που συχνά χάνεται στους τίτλους: η πιθανότητα εμφάνισης El Niño είναι υψηλή· η πιθανότητα ενός πολύ ισχυρού ή “super” επεισοδίου είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί βεβαιότητα.
Γιατί χρειάζεται προσοχή στους χαρακτηρισμούς
Ο όρος «super El Niño» δεν αποτελεί αυστηρά καθορισμένη επιχειρησιακή κατηγορία που ανακοινώνεται επισήμως με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Συνήθως χρησιμοποιείται δημοσιογραφικά για εξαιρετικά ισχυρά επεισόδια, όπως εκείνα του 1982–83, του 1997–98 και του 2015–16.
Η ένταση ενός επεισοδίου εκτιμάται συνήθως από την απόκλιση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño 3.4. Όμως σε έναν θερμαινόμενο πλανήτη αυτή η μέτρηση γίνεται πιο δύσκολη: όταν θερμαίνεται συνολικά ο τροπικός ωκεανός, οι παραδοσιακές ανωμαλίες μπορούν να εμφανίζουν ένα σύγχρονο El Niño ισχυρότερο από ό,τι πραγματικά είναι σε σχέση με το υπόλοιπο τροπικό σύστημα.
Ακριβώς γι’ αυτό το ECMWF εισήγαγε από την 1η Ιουνίου 2026 τους νέους Relative Niño indices, οι οποίοι συγκρίνουν τη θερμοκρασία της περιοχής Niño με τη μέση θερμοκρασία ολόκληρης της τροπικής ζώνης. Η μέθοδος αυτή επιχειρεί να απομονώσει καλύτερα το πραγματικό δυναμικό σήμα του ENSO από τη γενικότερη θέρμανση των ωκεανών.
Οι σχετικές προβλέψεις είναι συνήθως περίπου 0,5°C χαμηλότερες από τις παραδοσιακές, χωρίς όμως η διαφορά να είναι σταθερή για όλα τα μέλη του ensemble. Αυτό σημαίνει ότι ένα επεισόδιο μπορεί να φαίνεται εντυπωσιακό με τον συμβατικό δείκτη, αλλά κάπως λιγότερο ακραίο όταν αξιολογείται σε σχέση με τη συνολική θερμοκρασία των τροπικών ωκεανών.
Η εμπειρία δείχνει ότι τα μοντέλα μπορούν να αποτύχουν
Το ECMWF υπενθυμίζει ότι οι εποχικές προβλέψεις δεν είναι αλάνθαστες. Ιδιαίτερα την άνοιξη εμφανίζεται το γνωστό spring predictability barrier, δηλαδή η εποχή κατά την οποία η μελλοντική εξέλιξη του ENSO είναι δυσκολότερο να προβλεφθεί.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του 2017. Τότε τα μοντέλα έδειχναν σημαντική θέρμανση στον Ειρηνικό, όμως τελικά δεν εκδηλώθηκε El Niño και ακολούθησε La Niña. Η περίπτωση αυτή παραμένει η μεγαλύτερη αποτυχία πρόγνωσης του Μαρτίου στο ιστορικό του SEAS5 για την περίοδο 1993–2025.
Το 2026, βέβαια, το υποεπιφανειακό θερμικό σήμα φαίνεται περισσότερο συνεκτικό από ό,τι το 2017, γεγονός που προσθέτει αξιοπιστία στη σημερινή πρόγνωση.
Δεν καταργεί, όμως, την αβεβαιότητα.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Ακόμη και αν αναπτυχθεί πολύ ισχυρό El Niño, δεν προκύπτει αυτόματα συγκεκριμένη εξέλιξη για την Ελλάδα. Η επίδραση στην Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο είναι έμμεση και περνά μέσα από τις μεταβολές της παγκόσμιας κυκλοφορίας, του Βόρειου Ατλαντικού, της NAO, του πολικού στροβίλου και της θέσης του αεροχειμάρρου.
Ένα ισχυρό επεισόδιο στον Ειρηνικό αυξάνει την πιθανότητα ορισμένων μεγάλων μοτίβων κυκλοφορίας, αλλά δεν μπορεί από μόνο του να μας πει αν ο επόμενος χειμώνας στην Ελλάδα θα είναι θερμός, ψυχρός, ξηρός ή βροχερός. Για τη χώρα μας, το El Niño αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα του εποχικού παζλ, όχι αυτόνομη πρόγνωση.
Η σημερινή ανακοίνωση του ECMWF
Στη σημερινή του δημοσίευση, στις 10 Ιουνίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κέντρο ανακοίνωσε επισήμως την εισαγωγή των νέων Relative Niño indices στα επιχειρησιακά προϊόντα του SEAS5. Παράλληλα ανέφερε ότι, ακόμη και με τη νέα και πιο αυστηρή μέθοδο αξιολόγησης, οι τρέχουσες προγνώσεις εξακολουθούν να δείχνουν ότι το El Niño μπορεί να γίνει ασυνήθιστα ισχυρό αργότερα μέσα στο έτος.
Η καταληκτική διατύπωση του ECMWF είναι ιδιαίτερα σημαντική: οι σημερινές ενδείξεις παραπέμπουν σε ένα δυνητικά σημαντικό επεισόδιο, το οποίο θα μπορούσε να συγκαταλέγεται ανάμεσα στα ισχυρότερα των τελευταίων 50 ετών. Αυτό, όμως, παραμένει προγνωστικό ενδεχόμενο και όχι ήδη επιβεβαιωμένο γεγονός
Ακολούθησε το dokari.gr στο Google News για όλες τις τελευταίες ειδήσεις
